ટૂંકમાં
સબ-કોન્ટ્રાક્ટરનો હિસાબ ચોખ્ખો રાખવા દરેક કામને એની સાઇટ અને તબક્કા પર વર્ક ઓર્ડર તરીકે લખો, કોન્ટ્રાક્ટનો પ્રકાર (મજૂરી દર, માલ સાથે, ઉચ્ચક કે આઇટમ દર), દર અને એનો એકમ, નક્કી થયેલી રકમ અને તારીખો સાથે, અને દરેક ચુકવણી એ જ ઓર્ડર સામે નોંધો, જેથી બાકી એટલે નક્કી થયેલું ઓછા ચૂકવેલું.
પ્લાસ્ટરનો કોન્ટ્રાક્ટર કહે છે કે ભાવ ચોરસ ફૂટના ₹28 હતો. સાઇટ મેનેજરને ₹26 યાદ છે. કોઈએ લખ્યું નહોતું, કારણ કે સો બીજી વસ્તુ ચાલતી હતી ત્યારે સ્લેબ પર ઊભા ઊભા નક્કી થયું હતું, અને હવે એ જ ફરક વાજબી છેલ્લી ચુકવણી અને મહિનાભરના ફોન વચ્ચેનો છે.
સબ-કોન્ટ્રાક્ટર સમસ્યા નથી. ન લખાયેલી શરતો સમસ્યા છે. ઉપાય છે દરેક કામની એક ટૂંકી નોંધ, કામ સોંપાય ત્યારે જ બનેલી, જે બંને બાજુ વાંચી શકે.
કામ સામાન્ય રીતે ચાર રીતે અપાય છે
- મજૂરી દર. માલ તમે આપો; મજૂરી એ આપે, થયેલા કામના એકમ દીઠ ચૂકવાય, જેમ કે પ્લાસ્ટરનો ચોરસ ફૂટ કે ચણતરનો બ્રાસ. માપ બિલ નક્કી કરે છે.
- માલ સાથે. મજૂરી અને માલ બંને એ આપે, અને દરમાં બંને આવે. ડિલિવરી વખતે જથ્થો અને ગુણવત્તા ચકાસો, કારણ કે માલ હવે એમની કિંમતમાં છે.
- ઉચ્ચક. નક્કી કરેલા કામ માટે નક્કી રકમ. કામનો વ્યાપ જ આખો કોન્ટ્રાક્ટ છે, એટલે એ એટલી વિગતે લખાવો જોઈએ કે "પૂરું થયું" એનો અર્થ બંને માટે એક જ હોય.
- આઇટમ દર. કામની દરેક આઇટમ દીઠ દર: દરેક બારસાખ ફિટ કરવાની, દરેક ઇલેક્ટ્રિક પોઇન્ટ, દરેક ટાંકી. ગણતરી બિલ નક્કી કરે છે.
આમાંથી કોઈ બીજા કરતાં સારું નથી. મહત્ત્વનું એ છે કે દરેક કામ કહે કે એ કયા પ્રકારનું છે, કારણ કે બિલ કેવી રીતે ચકાસવું એ એના પરથી નક્કી થાય છે.
વર્ક ઓર્ડરમાં શું હોવું જોઈએ
- સાઇટ, અને કામનો કયો તબક્કો.
- સબ-કોન્ટ્રાક્ટર, એમનો ધંધો (ટ્રેડ) અને ફોન નંબર.
- કોન્ટ્રાક્ટનો પ્રકાર, દર અને કયા એકમ દીઠ.
- નક્કી થયેલી રકમ, અને શરૂ તથા પૂરું થવાની તારીખ.
- સ્થિતિ: ચાલુ કે પૂરું.
ચુકવણી વ્યક્તિ સામે નહીં, ઓર્ડર સામે કરો
બે સાઇટ પર ત્રણ કામ કરતા સબ-કોન્ટ્રાક્ટરનાં ત્રણ જુદાં બાકી હોય છે. વ્યક્તિને "ખાતે" ચૂકવવાથી એ ભેળસેળ થઈ જાય છે, અને ત્રણ મહિના પછી કયું કામ પત્યું એ કોઈ કહી શકતું નથી. દરેક ચુકવણી કોઈ ચોક્કસ વર્ક ઓર્ડર સામે, તારીખ અને રીત (રોકડ, બેંક, UPI કે ચેક) સાથે નોંધો, અને દરેક કામ પરનું બાકી ફક્ત નક્કી ઓછા ચૂકવેલું છે.
એમને એમના ખાતાનો પોતાનો વ્યૂ આપો
સાઇટ ઓફિસને સબ-કોન્ટ્રાક્ટર તરફથી આવતા અડધા ફોન એમના પોતાના બાકી વિશેના સવાલ હોય છે. ફક્ત જોઈ શકાય એવું લોગિન, જેમાં સબ-કોન્ટ્રાક્ટરને એમના વર્ક ઓર્ડર, એમને સોંપેલા તબક્કા અને એમને થયેલી દરેક ચુકવણી દેખાય, એ સવાલોના જવાબ ફોન વગર આપી દે છે. એ જ વ્યૂમાંથી એ તબક્કો પૂરો થયાનું કહી શકે, કે એની સામે વધુ માલ માગી શકે, અને ઓફિસ મંજૂર ન કરે ત્યાં સુધી કશું બદલાય નહીં.
ફોન પર નક્કી થયેલું
- દર એટલે જે બંને બાજુને યાદ હોય તે
- ચુકવણી વ્યક્તિને
- "પૂરું થયું?" ફોન પર પૂછાય
- બાકી છેલ્લે ગણાય
વર્ક ઓર્ડર તરીકે લખેલું
- દર અને એકમ ઓર્ડર પર લખેલાં
- ચુકવણી કામ સામે
- પૂરું થયાની વિનંતી, પછી મંજૂરી
- બાકી એટલે નક્કી ઓછા ચૂકવેલું, ગમે તે દિવસે
સાઈટ ગ્રીડ વર્ક ઓર્ડર બરાબર આ જ રીતે નોંધે છે: એ જે સાઇટ અને તબક્કાના હોય તેની પર, ચારેય પ્રકારના કોન્ટ્રાક્ટ સાથે, દરેક ઓર્ડર સામેની ચુકવણી સાથે, અને દરેક સબ-કોન્ટ્રાક્ટર માટે ફક્ત જોઈ શકાય એવા લોગિનની સગવડ સાથે. ચુકવણીની પહોંચ PDF તરીકે WhatsApp પર મોકલી શકાય છે.
આ લેખ જેના જવાબ આપે છે
ચાર સામાન્ય છે: મજૂરી દર, જેમાં માલ તમે આપો અને કામના એકમ દીઠ ચૂકવો; માલ સાથે, જેમાં દરમાં મજૂરી અને માલ બંને આવે; ઉચ્ચક, નક્કી કરેલા કામ માટે નક્કી રકમ; અને આઇટમ દર, કામની દરેક આઇટમ દીઠ દર, જેમ કે બારસાખ કે ઇલેક્ટ્રિક પોઇન્ટ.
વ્યક્તિના ખાતે નહીં, કોઈ ચોક્કસ વર્ક ઓર્ડર સામે, તારીખ અને ચુકવણીની રીત સાથે. પછી દરેક કામ પરનું બાકી એટલે નક્કી થયેલી રકમ ઓછા એની સામે ચૂકવેલું, ભલે એક જ સબ-કોન્ટ્રાક્ટરનાં અનેક સાઇટ પર અનેક કામ હોય.
સાઈટ ગ્રીડમાં, હા. સબ-કોન્ટ્રાક્ટરને ફક્ત જોઈ શકાય એવું લોગિન આપી શકાય, જેમાં એમના પોતાના વર્ક ઓર્ડર, તબક્કા અને ચુકવણી જ દેખાય. ત્યાંથી એ તબક્કો પૂરો થયાનું કહી શકે કે માલ માગી શકે, અને ઓફિસ મંજૂર કરે.
સાઈટ ગ્રીડ સાઇટ, વેચાણ, ખરીદી, મજૂરી અને પૈસા એક જ જગ્યાએ રાખે છે, અંગ્રેજી અને ગુજરાતીમાં.